حمام را بدون بازسازی چگونه زیباتر و کاربردی‌تر کنیم؟
در این مطلب
تغییر حمام بدون بازسازی از وسایل کوچک شروع می‌شود: پردهٔ دوش مناسب، حوله و پادری هماهنگ، نور بهتر و جای خشک برای وسایل روزمره. هر انتخاب باید با رطوبت، تهویه و ایمنی برقِ همان حمام سازگار باشد؛ پوشاندن کاشی نم‌دار با برچسب، مشکل را حل نمی‌کند.
ایده‌های برگشت‌پذیر برای تغییر ظاهر حمام
۱. پرده دوش و میله فنری
پرده دوش سطح بزرگی از دید را می‌پوشاند و سریع‌ترین راه تغییر چهره حمام است. برای دوش بدون کابین، میله فنری بدون سوراخ بین دو دیوار نصب می‌شود. دو سر لاستیکی آن را روی کاشی صاف بگذارید، نه روی بند، و حوله خیس روی آن نیندازید.
پرده‌ای با آستر ضدآب جدا یا پارچه قابل شست‌وشو در ماشین بگیرید و بعد از هر دوش آن را باز کنید. پرده جمع‌شده و خیس از اولین جاهایی است که لکه سیاه می‌گیرد.
در پرده دولایه، آستر ضدآب داخل وان یا زیردوشی می‌افتد و پرده تزیینی بیرون آن. اگر پرده هنگام دوش به بدن می‌چسبد، وزنه‌های آهنربایی کوچکی که به لبه پایینش گیره می‌شوند، آن را سر جایش نگه می‌دارند.
۲. منسوجات، رنگ‌بندی و جزئیات کوچک
اگر قصد تعویض کاشی ندارید، دو یا سه رنگ هماهنگ با آن انتخاب کنید و حوله، پادری، پرده و ظرف‌ها را در همین رنگ‌ها بگیرید. روی کاشی کرم یا قهوه‌ای روشن، رنگ‌های خاکی و سبز زیتونی خوب می‌نشینند و روی کاشی سفید یا خاکستری تقریباً هر رنگی جواب می‌دهد.
یکدست کردن ظرف صابون، جامسواکی و مایع‌ریز حمام را مرتب‌تر نشان می‌دهد. پادری باید پشت ضدلغزش داشته باشد و بعد از استفاده آویزان شود. زیرپایی چوبی همیشه‌خیس خودش کپک می‌زند.
گیاهان رطوبت‌دوست مانند پتوس (Epipremnum aureum) و سرخس بوستون (Nephrolepis exaltata) فقط در حمامی با پنجره و نور طبیعی دوام می‌آورند. در حمام بدون پنجره، سینی چوبی یا سرامیکی برای عطر و صابون انتخاب بهتری است.
۳. سردوش، درب توالت فرنگی و دستگیره‌ها
- مطمئن شوید رزوه قطعه جدید با قبلی یکی است. بیشتر سردوش‌ها و شلنگ‌ها رزوه نیم اینچ دارند.
- شیر را ببندید و سردوش را در خلاف جهت عقربه‌های ساعت باز کنید. اگر آچار لازم شد، پارچه‌ای لای فک آن بگذارید تا آبکاری خط نیفتد.
- رزوه را از جرم و تفلون قدیمی پاک کنید و دو سه دور نوار تفلون تازه در جهت بسته شدن پیچ دور آن بپیچید.
- قطعه جدید را با دست ببندید و فقط کمی با آچار سفت کنید، چون فشار زیاد به واشر آسیب می‌زند.
- شیر را باز کنید و اتصال را از نظر چکه بررسی کنید.
برای درب توالت فرنگی، پیش از خرید فاصله دو پیچ زیر لبه کاسه و شکل کاسه را اندازه بگیرید. دستگیره جدید کابینت را هم با همان فاصله سوراخ‌ها بخرید.
در بسیاری از شهرهای ایران آب سخت است و جرم سفید، سردوش را کهنه نشان می‌دهد. گاهی خیساندن آن در سرکه سفید برای چند ساعت کافی است. سرکه و جرم‌گیر اسیدی را روی سنگ طبیعی مانند مرمر و تراورتن نزنید، چون سطح آن را مات می‌کند.
۴. برچسب کاشی و کفپوش چسبی
برچسب کاشی ورق نازک وینیلی چسب‌دار است که طرح کاشی موجود را عوض می‌کند و روی کاشی لعاب‌دار، صاف و سالم بهتر جواب می‌دهد.
آن را روی کاشی ترک‌خورده، بند پوسیده یا دیوار نم‌دار نچسبانید، چون رطوبت زیرش حبس می‌شود و کپک پنهان رشد می‌کند. در پاشش مستقیم دوش و کنار آبگرمکن هم چسب زودتر ضعیف می‌شود.
- اول یک برچسب را در گوشه‌ای کم‌دید امتحان کنید و بعد از چند هفته جدا کنید تا ببینید لعاب را با خود نمی‌کند.
- سطح را با آب و مایع ظرفشویی چربی‌گیری و کاملاً خشک کنید.
- دیوار پشت روشویی جای مناسب‌تری از داخل دوش است.
- کفپوش چسبی روی کف کاشی پس از مدتی خطوط بند را نشان می‌دهد و ممکن است لیز باشد. آن را فقط در بخش خشک حمام و از نوع ضدلغزش بگیرید.
۵. فضای نگهداری بدون سوراخ
در حمام‌های کوچک آپارتمانی، این وسایل بدون سوراخ جا باز می‌کنند:
- قفسه ایستاده روی توالت فرنگی: پایه پهن داشته باشد و وسایل سنگین در طبقه پایین باشند تا واژگون نشود.
- قفسه فنری سقف تا کف: برای گوشه دوش مناسب است، اما سقف کاذب گچی یا کناف فشار آن را تحمل نمی‌کند.
- سبد آویز دوش و رخت‌آویز پشت در: بدون هیچ نصبی جای شامپو و حوله را فراهم می‌کنند.
- قلاب بادکشی: فقط روی سطح صاف و بدون منفذ مثل شیشه، آینه و کاشی براق می‌ماند، نه روی بند یا کاشی زبر.
- قلاب چسبی مخصوص حمام: روی سطح تمیز و خشک بچسبانید، طبق دستور سازنده پیش از بار گذاشتن صبر کنید و از وزن مجاز آن بیشتر نیاویزید.
زیر روشویی هم با یک قفسه دوطبقه کوچک مرتب می‌شود، به شرطی که دسترسی به شیر پیسوار و سیفون باز بماند.
در بعضی خانه‌های قدیمی آبگرمکن گازی داخل حمام است، با اینکه کارشناسان آتش‌نشانی و بهداشت به دلیل خطر مونوکسید کربن آن را توصیه نمی‌کنند. هیچ قفسه یا پرده‌ای جلوی دودکش و دریچه هوای آن نگذارید.
بیشتر بخوانید: چگونه بدون سوراخ کردن دیوار خانه را دکور کنیم
۶. آینه، نور و لامپ
تعویض لامپ به سیم‌کشی نیاز ندارد. لامپ ال‌ای‌دی با همان سرپیچ بگیرید، پیش از تعویض برق را قطع کنید و توان لامپ را از توان مجاز چراغ بیشتر نکنید.
نور سفید طبیعی حدود ۴۰۰۰ کلوین برای اصلاح و آرایش دید واقعی‌تری می‌دهد و نور گرم حدود ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ کلوین فضای آرام‌تری می‌سازد. لامپی با شاخص نمود رنگ (CRI) بالاتر، رنگ پوست را طبیعی‌تر نشان می‌دهد.
برای نور اضافه، چراغ باتری‌خور یا شارژی با سنسور حرکت را بیرون از محدوده پاشش آب بچسبانید. درجه IP44 یا بالاتر روی بسته یعنی چراغ در برابر پاشش آب مقاوم است.
بیشتر بخوانید: چگونه نور خانه را بهتر کنیم
ایمنی برق در حمام
منطقه‌بندی حمام در استاندارد برق
استاندارد بین‌المللی IEC 60364-7-701 فضای اطراف وان و دوش را منطقه‌بندی می‌کند. جزئیات، مثل فاصله مجاز پریز، در مقررات کشورها فرق دارد.
| منطقه | محدوده تقریبی | چه چیزی مجاز است |
|---|---|---|
| منطقه ۰ | داخل وان یا کف زیردوشی | فقط تجهیزات ثابت مخصوص با ولتاژ بسیار پایین و حفاظت IPX7 در برابر غوطه‌وری |
| منطقه ۱ | بالای وان یا زیردوشی تا ارتفاع ۲٫۲۵ متر از کف | تجهیزات ثابت با حفاظت دست‌کم IPX4 در برابر پاشش آب؛ پریز ممنوع |
| منطقه ۲ | نواری به عرض ۶۰ سانتی‌متر دور منطقه ۱ | تجهیزات ثابت با حفاظت دست‌کم IPX4؛ پریز معمولی ممنوع |
| بیرون از منطقه‌ها | بقیه فضای حمام | پریز با فاصله‌ای که مقررات هر کشور تعیین می‌کند و حفاظت کلید محافظ جان |
این استاندارد برای همه مدارهای حمام، کلید محافظ جان (RCD) با جریان نشتی حداکثر ۳۰ میلی‌آمپر را الزامی می‌داند. مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان ایران هم این کلید را برای مدار پریزها و حمام لازم دانسته است.
این کلید با تشخیص نشت جریان، برق را در کسری از ثانیه قطع می‌کند، اما بسیاری از ساختمان‌های قدیمی آن را ندارند.
قواعد روزمره استفاده از وسایل برقی در حمام
- سیم سیار و چندراهی به حمام نبرید و سشوار و اتو مو را در صورت امکان بیرون از حمام به کار ببرید.
- اگر ناچارید، با دست و پای خشک و دور از روشویی پر و وان کار کنید و بعد دوشاخه را بکشید.
- با دست خیس به کلید، پریز یا دوشاخه دست نزنید و گوشی را کنار وان شارژ نکنید.
- بخاری برقی سیار و ریسه برقی در حمام نگذارید. ریسه یا شمع باتری‌خور امن‌تر است.
- اگر وسیله روشن در آب افتاد، به آن و به آب دست نزنید. اول برق مدار را از تابلو قطع کنید.
- پیش از تمیز کردن چراغ یا هواکش، برق آن را از تابلو قطع کنید.
نشانه‌های خطر و کاری که باید کرد
این نشانه‌ها ایرادی در تأسیسات برقی را نشان می‌دهند:
- گزگز یا برق‌گرفتگی خفیف هنگام دست زدن به شیر، دوش یا بدنه آبگرمکن، که می‌تواند نشانه نشت جریان و ایراد ارت باشد
- چکه کردن آب از چراغ سقفی یا هواکش، که در آپارتمان ممکن است از نشتی واحد بالا باشد
- بوی سوختگی، جرقه یا داغ شدن کلید و پریز
- قطع شدن مکرر کلید محافظ جان هنگام استفاده از حمام
در این حالت‌ها به ترتیب:
- از حمام خارج شوید و به وسیله مشکوک دست نزنید.
- برق مدار حمام یا کل واحد را از تابلو قطع کنید و اگر اطراف کلید حمام خیس است، به آن دست نزنید.
- تا بررسی برق‌کار از حمام استفاده نکنید.
کپک حمام؛ علت، پیشگیری و پاک‌سازی
چرا حمام کپک می‌زند
کپک نوعی قارچ است که هاگ‌هایش تقریباً همیشه در هوا هست و هر جا رطوبت و ماده غذایی، مثل صابون، چربی پوست، گردوغبار یا گچ، پیدا کند رشد می‌کند.
بخار دوش روی سطوح سردتر مثل سقف، دیوار بیرونی و شیشه پنجره می‌نشیند. بدون تهویه، بندها، سیلیکون و گوشه‌های سقف در چند هفته لکه سیاه یا سبز می‌گیرند.
کپک ناشی از بخار معمولاً نقطه‌نقطه و با لبه محو است، در گوشه‌ها و روی دیوار بیرونی می‌نشیند و در زمستان بیشتر می‌شود. لکه نم با حاشیه مشخص، رسوب سفید نمک یا گچ پف‌کرده، به‌ویژه کنار مسیر لوله، بیشتر به نشتی اشاره دارد و با تمیز کردن از بین نمی‌رود.
سازمان جهانی بهداشت زندگی در فضای نمور و کپک‌زده را با افزایش علائم تنفسی، آلرژی و تشدید آسم مرتبط دانسته است. آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) رطوبت نسبی داخل خانه را زیر ۶۰ درصد و در حالت مطلوب ۳۰ تا ۵۰ درصد توصیه می‌کند که با رطوبت‌سنجی ساده کنترل می‌شود.
پیشگیری روزانه از کپک
- هواکش را هنگام دوش روشن کنید و تا حدود ۲۰ دقیقه بعد روشن بگذارید. این عدد توصیه مؤسسه تهویه خانگی (HVI) است.
- بعد از دوش، پنجره و در حمام را باز بگذارید.
- آب دیوارها و شیشه کابین را با تی دستی بگیرید تا روی بندها نماند.
- حوله خیس را در حمام نگه ندارید و پرده و پادری را باز کنید تا خشک شوند.
- هفته‌ای یک بار بندها و گوشه‌ها را با آب و شوینده بشویید.
پاک کردن کپک سطحی
کپک روی سطح سخت و بدون منفذ مثل کاشی، شیشه و لعاب روشویی با شست‌وشو پاک می‌شود. EPA برای کپک کوچک خانگی آب و شوینده و خشک کردن کامل سطح را توصیه می‌کند و سفیدکننده کلردار را روش معمول نمی‌داند:
- پنجره را باز و هواکش را روشن کنید.
- دستکش لاستیکی بلند، ماسک N95 یا FFP2 و عینک محافظ بدون منفذ بپوشید.
- سطح را با آب گرم، کمی مایع ظرفشویی و برس نرم بشویید. برای بندها مسواک کهنه و برای لکه سمج خمیر جوش شیرین به کار ببرید.
- آبکشی کنید، با پارچه خشک کنید و هواکش را تا خشک شدن کامل روشن بگذارید.
- اسفنج و پارچه‌ها را بشویید یا دور بیندازید.
اگر سفیدکننده کلردار مانند آب ژاول به کار می‌برید، آن را هرگز با سرکه، جرم‌گیر اسیدی یا شوینده آمونیاک‌دار مخلوط نکنید. ترکیب آن با اسید گاز کلر و با آمونیاک گاز کلرامین آزاد می‌کند که هر دو برای ریه خطرناک‌اند.
افراد مبتلا به آسم، آلرژی، بیماری ریه یا ضعف سیستم ایمنی بهتر است این کار را به دیگری بسپارند.
سیلیکون صددرصد ضدقارچ بگیرید، نه درزگیر آکریلیک که در رطوبت دائم جدا می‌شود و کپک می‌گیرد. وان سبک، مثل وان اکریلیک، را پیش از کار تا حدود دو سوم آب کنید و تا خشک شدن سیلیکون خالی نکنید تا درز بعدها با پر شدن وان ترک نخورد.
| کاشی، شیشه و لعاب | شست‌وشو و خشک کردن | اگر با وجود تهویه زود برمی‌گردد |
| بند کاشی | برس با شوینده یا جوش شیرین | اگر بند پوسیده است یا سیاهی در عمق آن مانده |
| سیلیکون دور وان | تمیز کردن سطح | اگر لکه در عمق است و باید تعویض شود |
| سقف و دیوار گچی | پاک کردن ملایم و تهویه بیشتر | اگر لکه بزرگ است یا رنگ پوسته شده |
| کابینت چوبی زیر روشویی | خشک نگه داشتن و بررسی لوله‌ها | اگر چوب باد کرده یا لوله نشتی دارد |
| پشت کاشی یا زیر کف، با بوی نم | دست نزنید | همان ابتدا، چون احتمال نشتی پنهان هست |
بیشتر بخوانید: چگونه آشپزخانه را بدون بازسازی تغییر دهیم
سوالات متداول
آیا برچسب کاشی به کاشی آسیب می‌زند؟
روی کاشی لعاب‌دار و سالم، معمولاً با گرما و حوصله بدون آسیب جدا می‌شود. روی لعاب ترک‌خورده یا بند ضعیف ممکن است تکه‌ای همراه برچسب کنده شود، پس اول در نقطه‌ای کم‌دید امتحان کنید.
